editor

Dertaelen Jan

Jan vindt u bij ons het vaakst achter de kassa. Zijn werk bij ons combineert hij met nog andere freelance opdrachten zoals literatuurrecensent bij De Tijd en De Revisor, theaterrecensent voor De Morgen en Etcetera. Hij is ook jurylid van de Boekenbon Literatuurprijs (voormalig Bookspot en Ako Literatuurprijs).

   Van nieuw naar oud 

Duel
Eduardo Halfon

Van de zwoel dampende berglandschappen van Guatemala tot de bevroren straten van de Poolse stad Lodz, Eduardo Halfon reist in zijn verhalenbundel 'Duel' de halve wereld af. De verhalen vinden hun oorsprong in zijn zoektocht naar zowel zijn Joodse als zijn Guatemalteekse identiteit. Wat die verschillende wortels precies voor hem betekenen, hoe ze hem hebben gevormd en welke geheimen er liggen te gisten in zijn familiegeschiedenis. Er hangt iets heel avontuurlijks over deze bundel. Je weet nooit wat je te wachten staat. Halfon puzzelt zijn verhalen in elkaar alsof het mozaïeken zijn, soepel schakelend tussen ernst en frivoliteit, intimiteit en abstractie, zachtmoedige overpeinzingen en bikkelharde realiteit. Een knap staaltje van verfijnde vertelkunsten.

Het voelt een beetje alsof je op de oever van een groot meer staat. Je weet dat je er heel diep in zal duiken en dat het lang zal duren voor je de overkant bereikt, maar de eerste stappen in het water jagen meteen een tintelend verlangen door je heen. Uwe Johnsons 1600 pagina's tellende magnum opus laat zich niet lichtvaardig openslaan, maar al op de eerste bladzijden ben je verknocht. Dit is een roman met een enorme reikwijdte, overweldigend door de veelheid aan thema's en historische gebeurtenissen, verslavend door de fijnmazigheid van de details en talige spitsvondigheden. Alles leeft in dit boek, van de vele eigenzinnige figuren tot de sfeervolle beschrijvingen van een groots en ondoorgrondelijk New York. Marc Hoogma, de man die het aandurfde om dit oceanische boek te vertalen, leverde een elegante tekst waarin zowel de steelse humor en milde ironie, als Johnsons melodieuze, schijnbaar moeiteloos precieze zinnen tot hun recht komen. Het lijkt een gigantische opgave om aan deze mastodont te beginnen, maar laat u daar niet door afschrikken. Van zodra het uit is, ga je dit boek hartstochtelijk missen.

Het lichtje in de verte
Antonio Moresco

Antonio Moresco schreef met 'Het lichtje in de verte' een literaire fabel met metafyische accenten. Over het onverzadigbare verlangen om de wereld te doorgronden, en over de verterende twijfel of alle kommer en kwel van dit bestaan wel ergens een tegengewicht in vindt. Een antwoord zal je in dit boek niet ontdekken, en toch lijkt het voortdurend binnen handbereik. Alsof je maar goed genoeg moet kijken om te zien hoe het geheim wordt onthuld. Met een minimum aan elementen bouwt Moresco een verhaal dat pulseert van de betekenissen. Hij toont de wereld en het leven in hun vreemdheid en fundamentele onkenbaarheid. Maar tegelijk opent hij een rijkdom aan mogelijke interpretaties. Een boek dat zich laat lezen als een landschap. Iedereen ervaart de raadselachtige schoonheid ervan op zijn eigen manier, legt er zelf een samenhang in bloot, en vindt er een andere, geheel eigen ontroering in.

De laatste zomer in de stad
Gianfranco Calligarich

Calligarich toont Rome van haar bekoorlijkste kant, maar ook van haar wreedste. Te midden van de weelderige, afbrokkelende schoonheid verliezen mensen de grip op hun eigen leven. Ten prooi aan verveling en decadentie cultiveren de Romeinen hun ijdelheid. In zijn fraaie, heldere zinnen klinken zowel spot als sympathie. Net als Fellini in 'La Dolce Vita' doorprikt hij genadeloos de vanitas van de jetset en richt hij er tegelijk een feestelijk monument voor op. Dat doet hij met zo'n scherp gevoel voor humor en zo veel inzicht in de diepste krochten van de menselijke ziel dat je dit boek onmogelijk kunt wegleggen. Je wil mee op pad met Leo, iedere nacht opnieuw, om je telkens weer te laven aan dat onmogelijke delirium dat even afstotelijk als onweerstaanbaar is.

De mooie zomer
Cesare Pavese

Op 27 augustus was het exact 70 jaar geleden dat Cesare Pavese zichzelf het leven benam in een hotelkamer in Turijn. Hij was een van de belangrijkste Europese schrijvers van de twintigste eeuw, een eenzaat en een dromer, een piekeraar en een genereus kunstenaar. Het meeste van zijn werk is in het Nederlands al lang niet meer verkrijgbaar. Gelukkig is er nog deze bundel van drie prachtige novelles, vol van broeierige twijfels en verborgen hunkeringen.

Heuvel
Jean Giono

Een handjevol boeren in de Provence raakt ervan overtuigd dat de heuvel waarop ze wonen zich tegen hen heeft gekeerd. Dus rijst de vraag: hoe tem je een heuvel? Giono schreef in 1929 een sprookjesachtige novelle over de worsteling tussen mens en natuur, even duister als grappig, gegoten in een zwoele, fysieke taal. Een van de beste boeken die ik dit jaar las.

Kindertijd
Tove Ditlevsen

Ditlevsen schetst in haar memoires een niets ontziend beeld van de wereld waarin ze opgroeide en als meisje amper kansen kreeg. Ze hanteert daarvoor een taal die zich verzet tegen de somberte. Een taal die blinkt en klatert, waarin de meest alledaagse woorden beginnen te glinsteren en zwanger zijn van onverwachte betekenissen. Poëzie als instinctieve verdediging tegen een grimmige werkelijkheid. Eenvoudig en zangerig als een kinderliedje, maar onderhuids broeiend en opgejaagd door een rusteloze melancholie.

De naam van de wereld
Denis Johnson

Denis Johnson lees je om zijn prachtige stijl, de complexe gevoeligheden van zijn personages en de veelheid aan ideeën en betekenissen die onder een schijnbaar eenvoudig verhaal verborgen zitten. 'De naam van de wereld' gaat over rouw zonder zwaarmoedig te zijn. Een strak gecomponeerde roman die toch losjes alle richtingen lijkt op te waaien.

Geen pijn zo groot als die van het beminnen zonder zelf bemind te worden. In haar tweede worp geeft McCullers een stem aan mannen vrouwen die alleen zijn, die zich vervreemd voelen van iedereen en nog het meest van zichzelf. Mensen die geen raad weten met wat in hen pruttelt en ten prooi vallen aan oncontroleerbare stemmingen. De grote kunst zit erin dat ze die stemmen vangt in beenhard proza, maar haar boek niettemin laat baden in een gloedvolle empathie.

Kleine handen
Andrés Barba

Een van de literaire parels van 2019 was 'Republiek van licht', een korte maar adembenemende roman waarin Barba duchtig aan het rammelen gaat met concepten als onschuld en wraak. In 'Kleine handen' volgt hij een meisje dat na de dood van haar ouders in een weeshuis belandt en samen met de andere weeskinderen in een meedogenloos spel verwikkeld raakt. Over tederheid en terreur, en de ontstellende kwetsbaarheid van het kind in ons.

SS Proleterka
Fleur Jaeggy

Dit intens coming-of-age-verhaal (echt iets voor fijnproevers) verscheen bij de kleine uitgeverij Koppernik, die ons al vaker verraste. De vijftienjarige hoofdpersoon gaat samen met haar afstandelijke, financieel geruïneerde, maar toch geliefde vader, Johannes, op een cruise naar Griekenland aan boord van de Proleterka. Vanuit een vreemd, telescopisch perspectief, verteld vanaf de dag dat ze plotseling besluit dat ze de as van haar vader wil ontvangen, blikt ze terug op haar jeugd. Haar hertrouwde moeder, koud en ver weg, stond de vader slechts sporadisch toe haar te komen bezoeken, terwijl ze weggestopt zat bij familieleden of op een kostschool voor meisjes. Aan boord van de Proleterka doet ze voor het eerst van haar leven ervaring op met het andere deel van de wereld, het mannelijke deel. Zelfverzekerd beschrijft ze zowel haar afspraakjes als hoe ze haar vader vrijwel totaal negeert. SS Proleterka is een genadeloos onderzoek naar afstand, schroom en wrok.

Het verhaal van Asta
Jón Kalman Stefánsson

Een boek dat u alleen kan smaken als u zich er totaal aan overgeeft. Het snijdt diep, maar strijkt over elke wonde een balsemende zalf.. Jón Kalman Stefánsson, auteur van onder meer ‘Zomerlicht, en dan komt de nacht’, schreef met ‘Het verhaal van Ásta’ een meesterwerk over liefde en sensualiteit. ‘Het verhaal van Ásta’ is een aangrijpend verhaal over het onvermogen om lief te hebben. Een prachtige en zinnelijke roman over het leven dat altijd anders verloopt dan we hoopten, en onze eindeloze zoektocht naar geluk. Stavanger, Noorwegen.

De man die alles zag
Deborah Levy

De Britse auteur Deborah Levy speelt een delicaat spel met herinnering en verbeelding, met heden en verleden in haar nieuwe roman ‘De man die alles zag’. De lezer in verwarring brengen verheft ze tot een literaire kunstvorm

Arc de Triomphe
Erich Remarque

Hoewel hij schrijft over een wereld die zichzelf heeft overgeleverd aan vernietiging, wanhoop en brutaal geweld herinnert Remarque ons voortdurend aan liefde, levenslust en schoonheid. 'Wonderlijk dat men sterven kan terwijl men liefheeft', klinkt het. Zelfs op de rand van de catastrophe zijn mensen nog in staat om geluk te vinden en van elkaar te houden, genereus en hartstochtelijk.

Een glas woede
Raduan Nassar

Jan is bijzonder verheugd dat Een glas woede van de Braziliaanse schrijver Raduan Nassar nu ook in het Nederlands verschenen is, nadat de auteur vorig jaar de Camõesprijs won. 'Literatuur was zelden zo krachtig: een verhaal als een gloeiend stuk houtskool.'

Honderd jaar eenzaamheid
Gabriel García Márquez

Het boek met de mooiste openingszin ooit wordt vijftig jaar en dat verdient een luxueuze heruitgave. Een boek vol dromen, raadsels en wonderen, dat het perfecte evenwicht vindt tussen sprookje, familie-epos en politieke kroniek. Deze klassieker van het magisch-realisme laat zich lezen als een ode aan de menselijke verbeeldingskracht, stilistisch volmaakt en doordrongen van noodlottige tragiek en groots plezier.

Mijn documenten
Alejandro Zambra

'Mijn vader was een computer en mijn moeder was een schrijfmachine', staat er in de eerste pagina's van 'Mijn documenten', een boek dat te lezen is als een roman of als elf korte verhalen die samen uit een digitale archiefmap van de schrijver komen. Met een heerlijk gevoel voor ironie, met de precisie van taal die we al van hem kennen, met humor en melancholie, lyriek en soms met woede, schrijft Zambra over een generatie die nog altijd naar zichzelf op zoek is.

Het Amusement
Brecht Evens

Drie twintigers. De exuberante, paradijselijke grootstad ligt aan hun voeten. Maar Rodolphe zit opgesloten in zijn hoofd, Jona wordt ingehaald door zijn kwalijke reputatie en Victoria wordt beteugeld door een cordon bezorgde vrienden. In deze pulserende mozaïek kruisen ze elkaar, in taxi, restaurant en discotheek, één zwoele zomernacht lang.